Liên quan đến vụ việc 9 lô trái phiếu của các công ty thành viên Tập đoàn Tân Hoàng Minh bị hủy bỏ, ngày 18-4, trao đổi với phóng viên, một nhà đầu tư tại Hà Nội (đề nghị giấu tên) cho biết mua trái phiếu của đơn vị phát hành là Công ty CP Đầu tư và Dịch vụ khách sạn Soleil hồi cuối tháng 3, với mức lãi suất 12%/năm, kỳ hạn đầu tư 12 tháng. Sau khi xảy ra vụ việc các lô trái phiếu bị hủy, nhà đầu tư rất lo lắng, không biết bao giờ được hoàn lại số tiền đã đầu tư.

Còn nhiều bất cập

” Phía Tân Hoàng Minh hứa sẽ tìm kiếm đối tác chiến lược để kịp thời bán gia tài được phép, sắp xếp nguồn kinh tế tài chính nhằm mục đích sớm hoàn tiền cho người mua. Họ thông tin sẽ sớm đưa ra lộ trình thanh toán tương thích, hoàn trả không thiếu số tiền như đã cam kết nhưng chúng tôi vẫn lo ngại không biết khi nào lấy lại được số tiền tích góp hàng năm trời ” – nhà đầu tư này cho biết .Minh bạch thị trường trái phiếu doanh nghiệp - Ảnh 1.

Trái phiếu DN hiện là một trong những kênh huy động vốn hữu hiệu cho DN trong bối cảnh tín dụng trung dài hạn của ngân hàng dần thu hẹp .Ảnh: TẤN THẠNH

Trong khi đó, để tránh lặp lại những vấn đề tương tự Tân Hoàng Minh, Bộ Tài chính cho biết đã nhìn nhận, thanh tra rà soát và kiến thiết xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ trợ Nghị định số 153 / 2020 / NĐ-CP theo hướng tăng cường tính công khai minh bạch, minh bạch, giảm thiểu các rủi ro đáng tiếc phát sinh nhằm mục đích tiềm năng tăng trưởng thị trường trái phiếu doanh nghiệp ( TPDN ) bền vững và kiên cố .Đồng thời, bộ cũng đề xuất kiến nghị nhà nước, Quốc hội liên tục sửa Luật Chứng khoán, Luật DN vào thời hạn tới. Nguyên nhân là do sau thời hạn tiến hành các lao lý mới về phát hành TPDN tại Luật Chứng khoán, Luật DN và các nghị định hướng dẫn, trước tình hình thị trường vẫn phát sinh những rủi ro đáng tiếc mới, pháp luật của pháp lý cần liên tục kiểm soát và điều chỉnh để tương thích với thực tiễn, khắc phục, vô hiệu những rủi ro đáng tiếc mới phát sinh .Ông Tạ Anh Tuấn, Thứ trưởng Bộ Tài chính, nhấn mạnh vấn đề việc thanh tra rà soát lại các chính sách chủ trương tương quan là để sửa đổi tương thích với tình hình thực tiễn. Qua đó, hướng tới lành mạnh, công khai minh bạch, minh bạch đầu tư và chứng khoán và thị trường TPDN, bảo vệ quyền hạn chính đáng của các nhà đầu tư, cũng như thực thi chủ trương chung của nhà nước là không hình sự hóa các quan hệ kinh tế tài chính và thanh toán giao dịch dân sự .Trao đổi với phóng viên báo chí Báo Người Lao Động, luật sư Nguyễn Thanh Hà ( Đoàn Luật sư TP TP.HN ), quản trị HĐQT Công ty Luật Sblaw, nhìn nhận dù thị trường TPDN đã có những bước tiến nhưng đến nay vẫn chưa có lao lý đơn cử về phát hành các loại trái phiếu không có gia tài bảo vệ. Luật sư Hà nghiên cứu và phân tích, hồ sơ phát hành trái phiếu nhu yếu Doanh Nghiệp phải trình diễn mục tiêu phát hành trái phiếu .Trong đó, điều 5 và điều 13 Nghị định số 153 / 2020 / NĐ-CP lao lý, Doanh Nghiệp chỉ được phép phát hành trái phiếu cho 3 mục tiêu gồm để triển khai các chương trình, dự án Bất Động Sản đầu tư ; để tăng quy mô vốn hoạt động giải trí ; cơ cấu tổ chức lại nguồn vốn của chính DN. Tuy nhiên, quy trình tiến độ chào bán trái phiếu ( tại điều 11 ) và giải pháp phát hành trái phiếu và thẩm quyền phê duyệt, chấp thuận đồng ý giải pháp phát hành ( điều 13 ) đang còn một số ít chưa ổn, thiếu vai trò giám sát của cơ quan quản trị có thẩm quyền .Do đó, luật sư Nguyễn Thanh Hà cho rằng sửa đổi, bổ trợ Nghị định 153 / 2020 / NĐ-CP theo hướng lao lý rõ ràng về mục tiêu phát hành trái phiếu, qua đó tăng cường nghĩa vụ và trách nhiệm và nghĩa vụ và trách nhiệm của Doanh Nghiệp phát hành trong việc sử dụng tiền thu từ phát hành trái phiếu đúng mục tiêu. Trên trong thực tiễn, hiện pháp lý chưa lao lý so với phát hành trái phiếu riêng không liên quan gì đến nhau phải có gia tài bảo vệ, xếp hạng tin tưởng, dẫn đến thực trạng thông dụng mô hình trái phiếu không gia tài bảo vệ, không xếp hạng tin tưởng và không bảo lãnh .Ngoài ra, luật sư Nguyễn Thanh Hà yêu cầu cần bổ trợ pháp luật về xếp hạng tin tưởng so với một số ít loại trái phiếu phát hành nhằm mục đích tăng tính công khai minh bạch, minh bạch, góp thêm phần nâng cao chất lượng trái phiếu. Từ cơ sở xếp hạng tin tưởng, nhà đầu tư sẽ có thêm kênh thông tin để nhìn nhận rủi ro đáng tiếc của trái phiếu .Ngoài ra, luật sư cũng ý kiến đề nghị bổ trợ các pháp luật để đẩy nhanh việc thiết lập thị trường thanh toán giao dịch TPDN riêng không liên quan gì đến nhau tại sở giao dịch sàn chứng khoán cho các nhà đầu tư sàn chứng khoán chuyên nghiệp nhằm mục đích tăng tính thanh toán, tăng cường tính công khai minh bạch, minh bạch, tăng cường quản trị, giám sát so với các trái phiếu đưa vào thanh toán giao dịch trên thị trường thứ cấp .

Bịt kẽ hở

PGS-TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Nước Ta, cho rằng đã đến lúc cơ quan quản trị không nên coi đầu tư và chứng khoán và cả trái phiếu Doanh Nghiệp là những thứ quá ” mới mẻ và lạ mắt ” so với Nước Ta. Thay vào đó, cần nỗ lực minh bạch hóa môi trường tự nhiên kinh doanh thương mại, đơn giản hóa nhưng cũng nghiêm minh hóa hành lang pháp lý để bảo vệ các nhà đầu tư, coi họ là nguồn lực vương quốc. Phải coi trái phiếu Doanh Nghiệp là công cụ kêu gọi vốn hữu hiệu để tăng trưởng kinh tế tài chính .

“Chúng ta vẫn đang trong giai đoạn mà hành lang pháp lý cho các thị trường quan trọng này chưa đầy đủ. Đã có những “trục trặc hệ thống” chứ không đơn thuần chỉ là sai phạm của một số doanh nhân “lách luật”. Khi quy định pháp luật sơ hở, sẽ có người lợi dụng để lách. Chính phủ cần nghiên cứu, phát hiện “kẽ hở luật” để siết lại, đồng bộ hóa thay vì chỉ tìm và trừng phạt những người lách luật” – PGS-TS Trần Đình Thiên nói.

Tính đến cuối năm 2021, quy mô của thị trường TPDN vào khoảng chừng 16,6 % GDP sau khi tăng trưởng nóng vài năm trở lại đây. Con số này vẫn còn thấp so với tiềm năng dư nợ thị trường TPDN đạt khoảng chừng 20 % GDP vào năm 2025 được nêu ra tại Nghị quyết 54 về cơ cấu tổ chức lại nền kinh tế tài chính quy trình tiến độ 2021 – 2025 do nhà nước vừa phát hành .Theo PGS-TS Trần Đình Thiên, nhà nước đang đặt tiềm năng không chỉ hồi sinh mà còn phải tăng trưởng kinh tế tài chính sau đại dịch. Nếu thị trường trái phiếu không được bảo vệ, không được liên tục phát huy, Doanh Nghiệp sẽ cảm thấy có một kênh tiếp cận vốn vừa mở ra lại sắp bị đóng lại, mất một kênh kêu gọi vốn lớn sẽ là thiệt hại cho nền kinh tế tài chính .Chuyên gia kinh tế tài chính, tiến sỹ Đinh Thế Hiển cho rằng để thị trường TPDN tăng trưởng lành mạnh và bền vững và kiên cố trong dài hạn, cần phải có sàn thanh toán giao dịch TPDN ; khi đó, trái phiếu cũng được xếp hạng và lên sàn theo tiêu chuẩn đơn cử như CP trên sàn HNX, HSX hay UpCoM … Còn lúc bấy giờ, thị trường này mới chỉ dừng lại ở việc Doanh Nghiệp phát hành trái phiếu để kêu gọi vốn rồi hoàn trả gốc và lãi cho nhà đầu tư – như một công cụ vay nợ, chứ không phải thị trường TPDN thanh toán giao dịch với thanh khoản tốt .” Nếu tăng trưởng đúng nghĩa, cần thiết kế xây dựng TPDN là loại sản phẩm của thị trường vốn dù đặc trưng có tính trung dài hạn. Như thị trường Thành Phố New York ( Mỹ ), lượng trái phiếu lưu hành gấp nhiều lần CP và hằng ngày vẫn có tính thanh khoản rất cao khi được mua và bán, thanh toán giao dịch, thay vì phần nhiều chỉ phát hành một lần từ Doanh Nghiệp tới nhà đầu tư như lúc bấy giờ là rất rủi ro đáng tiếc ” – tiến sỹ Đinh Thế Hiển nói .Trong khi đó, nhiều nhà đầu tư cá thể lại mua TPDN theo lời trình làng của những nhân viên cấp dưới tư vấn để hưởng lãi suất vay cao, thay vì tìm hiểu và khám phá rõ về Doanh Nghiệp phát hành, về dự án Bất Động Sản, mục tiêu phát hành và hiệu suất cao sử dụng vốn sau khi kêu gọi của DN. Kết quả là, TPDN dù đã có lao lý rõ ràng về việc dành cho những nhà đầu tư chuyên nghiệp nhưng vẫn có không ít nhà đầu tư cá thể tin cậy lời quảng cáo, mua rồi ” lãnh đạn “. ” Dứt khoát không nên khuyến khích nhà đầu tư cá thể mua TPDN mà chỉ những nhà đầu tư chuyên nghiệp như các định chế, quỹ đầu tư, công ty sàn chứng khoán, ngân hàng nhà nước thương mại … mới tham gia. Với nhà đầu tư cá thể, nếu đầu tư vào kênh này hoàn toàn có thể mua gián tiếp trải qua chứng từ của các quỹ mở, các quỹ đầu tư bởi họ có đội ngũ chuyên viên, tư vấn chuyên nghiệp, lường hết được các rủi ro đáng tiếc ” – tiến sỹ Đinh Thế Hiển nói .

Báo Người Lao Động tổ chức tọa đàm về trái phiếu doanh nghiệp

Nhằm tạo điều kiện kèm theo để các chuyên viên kinh tế tài chính, chỉ huy bộ, ngành và Doanh Nghiệp trao đổi, hiến kế, góp thêm phần đưa thị trường trái phiếu Doanh Nghiệp tăng trưởng lành mạnh, trở thành kênh kêu gọi vốn hiệu suất cao, Báo Người Lao Động tổ chức triển khai tọa đàm với chủ đề : ” Phát triển vững chắc thị trường trái phiếu Doanh Nghiệp ” vào lúc 8 giờ 30 phút ngày 19-4 qua hình thức trực tuyến và trực tiếp tại Hội trường lầu 2, trụ sở Báo Người Lao Động, số 127 Võ Văn Tần, phường Võ Thị Sáu, Q. 3, TP TP HCM .

“Để kiểm soát dòng vốn ra vào của DN sau khi huy động trái phiếu, ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho rằng cần bắt buộc dòng tiền huy động từ kênh này phải có sự kiểm soát qua hệ thống ngân hàng để minh bạch, lành mạnh.

Cần có khung pháp lý minh bạch, cụ thể

Theo chuyên gia kinh tế – TS Lê Đăng Doanh, để thị trường TPDN phát triển lành mạnh, bền vững, cần thiết phải bổ sung khung pháp lý thật sự minh bạch, cụ thể, trước hết là pháp lý liên quan đến điều kiện phát hành trái phiếu và cam kết thực hiện thỏa thuận phát hành cùng với quy chế giám sát thực hiện. “Do hiện nay khung pháp lý còn lỏng lẻo dễ dẫn đến hiện tượng một số DN phát hành trái phiếu rồi sử dụng nguồn tiền huy động được vào việc khác, trái với cam kết ban đầu, điển hình là vụ Tân Hoàng Minh. Chỉ khi bịt được lỗ hổng pháp lý thì DN phát hành trái phiếu mới đi vào quỹ đạo và phát triển ổn định, bền vững; nhà đầu tư cũng an tâm hơn khi bỏ tiền vào kênh TPDN” – TS Lê Đăng Doanh phân tích.

Ngoài ra, tiến sỹ Doanh còn cho rằng khung pháp lý cho hoạt động giải trí phát hành trái phiếu của Doanh Nghiệp cần tôn vinh khâu tư vấn, đưa tư vấn thành một hoạt động giải trí chuyên nghiệp, được cấp phép. Đồng thời chú trọng hơn nữa nghành nghề dịch vụ xếp hạng tin tưởng theo hướng xây dựng, cấp phép cho những tổ chức triển khai nhìn nhận, xếp hạng tin tưởng chuyên nghiệp và bài bản, khách quan, minh bạch. ” Việc tư vấn và xếp hạng tin tưởng nếu được triển khai hiệu suất cao sẽ giảm tâm ý ” bầy đàn ” trên thị trường, tránh thực trạng nhà đầu tư mắc bẫy Doanh Nghiệp phát hành trái phiếu ” ma “, mua đi bán lại trái lao lý trên thị trường thứ cấp hay vướng vào những cơn sốt ảo ” – tiến sỹ Doanh chỉ rõ .Cuối cùng, theo chuyên viên này, cần tăng cường nghĩa vụ và trách nhiệm giám sát của cơ quan quản trị nhà nước, đơn cử là Ủy ban Chứng khoán nhà nước. Cùng với đó, có chế tài xử phạt nghiêm minh những hành vi tiếp tay, ” ngó lơ ” cho Doanh Nghiệp làm trái lao lý, tác động ảnh hưởng đến nhà đầu tư .GS-TS Trần Ngọc Thơ, Trường ĐH Kinh tế TP TP HCM, cũng cho rằng muốn lành mạnh hóa thị trường TPDN cần phải có đơn vị chức năng xếp hạng tin tưởng. Nhưng cũng cần lao lý về quy trình tiến độ xếp hạng tin tưởng thế nào, làm thế nào để bảo vệ minh bạch, công minh cho cả Doanh Nghiệp phát hành và nhà đầu tư. Rút kinh nghiệm tay nghề từ Trung Quốc, họ có 9 công ty xếp hạng tin tưởng nhưng đã thể hiện nhiều chưa ổn nghiêm trọng dẫn đến vỡ nợ hàng loạt trên thị trường trái phiếu thời hạn qua. Cụ thể là các công ty xếp hạng tin tưởng của Trung Quốc đã xích míc lẫn nhau ; chiêu thức xếp hạng còn mù mờ, có cả hoạt động giải trí mua và bán xếp hạng và sự câu kết, bắt tay với nhau. Nếu Nước Ta không trấn áp được những yếu tố nói trên thì không chỉ thiệt hại cho nhà đầu tư mà còn gây ra lụy cho cả nền kinh tế tài chính vương quốc .